FANDOM


Dyn

dwujęzyczne napisy w Kornwalii

Język kornijski (zwany również kornwalijski, kornicki) - język z grupy brytańskiej języków celtyckich, którego używano aż do końca XVIII w. w Kornwalii (południowo-zachodnia Anglia). Używany aż do XVII wieku, następnie ulegał stopniowemu zanikowi. Odrodzenie martwego języka miało miejsce w XX wieku. Była to świadoma i planowa działalność grupy osób, mająca na celu przywrócenie używania języka tak w mowie jak i w piśmie. W roku 2000 kornijskim płynnie posługiwało się ok. 300 osób a prostą rozmowę potrafi przeprowadzić ok. 3 000 osób.

Język kornijski jest językiem celtyckim zarówno pod waglédem gramatycznym jak i słownikowym: 80% słownictwa pokrywa się z bretońskim, 75% z walijskim i 35% ze szkockim gaelickim.

Historia

Język prakornijski rozwinął się w południowo-zachodniej części wyspy Wielka Brytania po tym, jak plemiona brytyjskie z Somersetu, Devonu i Kornwalii oddzielili się od Zachodnich Brytów późniejszej Walii po Bitwie pod Deorham w roku 557. W roku 927 król Athelstan wypędził południowo-zachodnich Celtów z Exeteru i w roku 936 ustanowił na wschodnim brzegu rzeki Tamar granicę między Wesseksem a celtycką Kornwalią. W średniowieczu, mimo umacniania się na tym obszarze języka angielskiego wpływy języka kornijskiego były o wiele większe, a w szczytowym okresie mówiło nim ok. 38 000 osób. Tym samym zmniejszał sié procent mówiących językiem kornijskim.

Najstarszy znany zapis w języku kornijskim pochodzi z roku 525 ne. i pochodzi z łacińskojęzycznego manuskryptu Boethiusa De Consolatione Philosophiae. Użyto tam frazy ud rocashaas. Znaczy to "(umysł) nienawidził ponurych miejsc".

Z czasów panowania króla Henryka VIII zachowała się relacja Andrew Borde z opublikowanej w roku 1542 książki Boke of the introduction of knowledge. Czytamy tam: "W Kornwalii są dwa języki, jeden to ten wstrętny angielski, a drugi - kornijski. I są tam mężczyźni i kobiety, którzy nie znają ani słowa po angielsku, ale (mówią) tylko po kornijsku".

Zmierzch języka

W roku 1549 w okresie reformacji parlament brytyjski wydał ustawę, tzw. Act of uniformity, którego intencją było zastąpienie języka łacińskiego angielskim w obrzędach religijnych. Ustawa nie zabraniała wprost używania łaciny - jej intencją było umocnić angielszczyznę. Kornwalia nie była jednak przygotowana na taką zmianę, jako region była w zasadzie jednojęzyczna. Narzucenie nowego języka zostało odebrane jednoznacznie negatywnie. W tym samym roku, w odpowiedzi na akt prawny, wybuchła rewolta zwana jako rebelia modlitewników - około 4000 ludzi protestujących przeciw wprowadzeniu modlitewników w języku angielskim zostało zmiażdżonych przez wojska królewskie. Przywódców rebelii stracono, a ludność poddano licznym represjom.

Sytuacja języka pogorszyła się jeszcze w następnym stuleciu. W swej pracy the survey of Cornwall z roku 1602 Richard Carew zauważył zmierzch języka kornijskiego. Często podaje się, że ostatnią osobą, której kornijski był językiem ojczystym, była Dolly Penterath, mieszkanka Mousehole, która zmarła w roku 1777. Jej ostatnie słowa miały brzmieć: "Me ne vidn cewsel Sawznek!" (Nie chcę mówić po angielsku); niemniej była osobą dwujęzyczną.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki